سد دامغان

کارفرما: شركت سهامي آب منطقه اي تهران

طرح:
- نظارت كارگاهي عمليات اجرائي طرح احداث سد مخزني دامغان و تأسيسات وابسته
- نظارت عاليه عمليات اجرائي طرح احداث سد مخزني دامغان و تأسيسات وابسته
تاريخ شروع: 07/01/80
وضعيت:‌ خاتمه يافته


طرح: مطالعات مرحله دوم طرح سد مخزني دامغان
تاريخ شروع: 01/12/75
وضعيت: خاتمه يافته

سد دامغان سدي است خاكي – سنگريزه اي با هسته رسي به ارتفاع 51 متر از بستر رودخانه و رقوم تاج 5/1324 متر از سطح دريا كه در 12 كيلومتري شمال غرب شهر دامغان در استان سمنان روي رودخانه چشمه علي (كه از دو شاخه اصلي دامغان رود و آستانه تشكيل شده)  ساخته شده است .ساخت سد از تابستان سال 1381 شروع و اسفند ماه سال 83 به اتمام رسيده است.

اهداف

از اهداف اصلي احداث اين سد ، كنترل سيلابها و ذخيره آب مازاد چشمه علي در فصول غير كشت و استفاده از آن در فصول نياز مي باشد. از اهداف جنبي احداث سد ميتوان جلوگيري از شور شدن آب زيرزميني ، جلوگيري از كويري شدن منطقه ، بالا بردن توليدات كشاورزي و كمك به اقتصاد منطقه و ايجاد اشتغال نام برد.

مشخصات سد

-  نوع سد: خاكي با هسته رسي
-  ارتفاع سد: 54.5 متر از پي
-  طول تاج سد: 445 متر
-  حجم مفيد مخزن سد: 12 ميليون متر مكعب
-  حجم آب قابل تنظيم: 32.5 ميليون متر مكعب
-  حجم كل مخزن سد:‌ 21 ميليون متر مكعب
-  مساحت درياچه در تراز نرمال:‌ 1.5 كيلومتر مربع
-  حجم كل خاكبرداري و حفاري: ‌338 متر مكعب
-  حجم كل خاكريزي و سنگريزه:‌ 1.16 ميليون متر مكعب
-  حجم كل بتن‌ريزي: 21775 متر مكعب
-  نوع سرريز: اوجي بدون دريچه
- ظرفيت سرريز: 742 متر مكعب بر ثانيه
-  حجم بدنه: ‌1.6 ميليون متر مكعب

مشخصات بدنه سد

در شكل زير مقطع تيپ بدنه سد دامغان نشان داده شده است. ارتفاع سد از بستر رودخانه 51 متر و از پايين ترين رقوم پي 5/55 متر مي‌باشد.

مقطع تيپ سد دامغان

اهداف نصب ابزار جديد

با توجه به بروز نشت در تكيه گاه راست ساختگاه سد دامغان و به منظور بررسي منشا نشت، طرح ابزار دقيق تكميلي در گزارش "بررسي نتايج ابزار دقيق – مرداد 87" مطرح گرديد كه در جلسه مورخ 13/7/87 در دفتر مديريت و نگهداري سازمان مديريت منابع آب مورد موافقت كارفرماي محترم قرار گرفت. 
براي كنترل تغييرات فيزيكي, مكانيكي سد و سازه¬هاي جنبي آن در زمان احداث و بهره‌برداري, ابزارهاي متناسب انتخاب و به تعداد لازم در محلهاي مختلف قرار داده مي‌شوند.     ابزارهاي رفتارسنجي اطلاعات ذيقيمتي را در اختيار بهره بردار قرار مي‌دهد تا هرگونه تغييرات غير متعارف و پيش¬بيني نشده در طول دوران بهره‌برداري و همچنين دوران ساخت مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار گرفته, علت¬يابي شود. وجود اين سيستمها و تجزيه و تحليل مداوم آنها همواره راهنماي خوبي براي بهره‌برداري كنندگان از سد مي‌باشد تا رويداد پديده¬هاي مخرب را قبل از آسيب جدي پيش¬بيني نموده و راه حل درست اتخاذ نمايند.
در پروژه سد دامغان، ابزار دقيق به ميزان كافي در مقاطع مختلف بدنه سد طراحي و نصب گرديده و رفتارنگاري بدنه سد بر اساس نتايج ابزار دقيق در قالب گزارشهاي مختلف (گزارش مهر ماه 86، گزارش مرداد ماه 87 و ...) به كارفرماي محترم ارائه گرديده است. اما، با توجه به بروز نشت در پاياب بدنه، طرح ابزار دقيق تكميلي به منظور بررسي منشا نشت و در صورت لزوم ارائه راهكار كاهش نشت مدنظر قرار گرفته است.
بر اساس بررسيهاي صورت گرفته، دلايل احتمالي نشت از تكيه گاه راست ساختگاه سد دامغان به ترتيب اولويت عبارتند از:
1-  با توجه به اينكه قبل از ساخت سد چشمه‌هايي در تكيه گاه راست وجود داشته كه در زمان ساخت در حين خاكبرداري بستر هسته رسي، مقدار دبي اين چشمه‌ها حدود 50-80 ليتر در ثانيه گزارش شده (گزارش سنتز نشت سد دامغان – مرداد ماه 85 – مهندسين مشاور لار) برداشت اوليه اين است كه بالا رفتن سطح آب در مخزن سد، باعث افزايش دبي چشمه‌ها شده است.
2-  در محدوده تكيه گاه راست ساختگاه، سنگ آهكي، دولوميتي، آهك مارني رخنمون دارد كه به شدت چين خورده و تكتونيزه بوده و فشارهاي تكتونيكي باعث ايجاد شكستگيهاي متعدد، درزه‌ها و شكافهايي به موازات و عمود بر لايه بندي شده است. از ديدگاه هيدروژئولوژي، پتانسيل گذر آب از بين لايه بندي و گسل‌ها وجود دارد و جهت جريان آب زيرزميني برگرفته از شرايط ليتولوژيكي به دليل تماس شيل و آهك به سمت رودخانه است. در اين ناحيه هر چند كه تا عمق 110 متر تزريق صورت گرفته و در نزديكي تاج سد هم بصورت زاويه دار و بادبزني تا رسيدن به لايه شيلي گسترش پيدا كرده اما با توجه به وجود درزه و شكافهاي متعدد و خردشدگي توده سنگ، احتمال اينكه جريان آب، پرده تزريق را دور زده و در پايين دست بصورت چشمه ظاهر مي‌گردد متصور است. هرچند كه با برخي كاوشهاي صورت گرفته از قبيل رديابي با مواد رنگي پرمنگنات و انجام آزمايشهاي شيميايي روي نمونه‌هاي آب مخزن و آب نشتي، اين احتمال خيلي اندك ارزيابي شده است.
3- احتمال نقص در عملكرد پرده تزريق به خصوص در ناحيه گسل موجود در بستر سنگي.       
با توجه به اهداف فوق، طرح ابزار بندي تكميلي سد دامغان مشتمل بر نصب چاههاي مشاهده‌اي و پيزومترهاي لوله قائم در تكيه گاهها و بستر ساختگاه مدنظر قرار گرفته است.